ACT & Leefstijl binnen de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI)

Van protocol naar duurzame gedragsverandering

Inleiding

Acceptance & Commitment Therapy (ACT) sluit inhoudelijk sterk aan bij de doelen van de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI). Binnen de GLI draait het niet alleen om gewichtsreductie, maar vooral om duurzame gedragsverandering op het gebied van voeding, beweging, slaap en stress.

Na deze eerste toelichting spreken we in dit artikel over ACT-therapie.

In de praktijk merken veel GLI-professionals dat kennis over gezonde leefstijl niet voldoende is om gedragsverandering blijvend te realiseren. ACT-therapie biedt hiervoor een aanvullend gedragskader.

De realiteit binnen de GLI

Binnen de GLI komen vaak dezelfde uitdagingen terug:

• motivatie die fluctueert
• terugval na stressvolle periodes
• emotie-eten
• perfectionisme en alles-of-niets-denken
• afhaken bij teleurstelling

Hoewel deelnemers vaak goed begrijpen wat gezonde keuzes zijn, blijken gedachten, emoties en sociale context sterk bepalend voor het gedrag.

ACT-therapie richt zich precies op deze processen.

Waarom ACT-therapie goed past binnen de GLI

De GLI is gericht op langdurige begeleiding en gedragsverandering in de dagelijkse leefomgeving. ACT-therapie sluit hierop aan doordat het:

• focust op psychologische flexibiliteit
• gedrag verbindt aan persoonlijke waarden
• terugval normaliseert
• vermijding en zelfkritiek bespreekbaar maakt
• kleine, haalbare stappen stimuleert

ACT-therapie versterkt daarmee de gedragscomponent van de GLI zonder het programma te vervangen.

ACT-processen binnen GLI-sessies

ACT-therapie kan op verschillende manieren geïntegreerd worden in individuele en groepssessies:

1. Waarden verkennen

In plaats van alleen doelen te formuleren, kunnen deelnemers onderzoeken:

“Hoe wil ik voor mijn lichaam zorgen?”
“Wat voor voorbeeld wil ik zijn?”

Dit maakt leefstijlgedrag betekenisvoller en minder prestatiegericht.

2. Omgaan met terugval

ACT-therapie helpt deelnemers om terugval niet te zien als falen, maar als informatie. Dit voorkomt afhaken en bevordert continuïteit.

3. Mindfulness bij eet- en beweeggedrag

Bewust opmerken van trek, vermoeidheid of weerstand vergroot keuzevrijheid. Dit past goed binnen voedings- en beweegmodules van de GLI.

4. Defusie van belemmerende gedachten

Gedachten zoals:

“Ik kan dit niet volhouden”

“Het heeft toch geen zin”

worden benaderd als mentale gebeurtenissen in plaats van feiten.

Praktijkvoorbeeld binnen een GLI-groep

Stel: een deelnemer geeft aan na een stressvolle werkdag altijd te snacken.

In plaats van alleen voedingsadvies te herhalen, kan een ACT-therapeutische benadering zijn:

• onderzoeken wat stress op dat moment betekent
• ruimte maken voor spanning zonder direct te eten
• een korte pauze-oefening introduceren
• verbinden met waarden zoals vitaliteit of zelfzorg

Hierdoor verschuift de focus van controle naar bewust kiezen.

ACT-therapie en duurzame gedragsverandering

Binnen de GLI is duurzaamheid essentieel. ACT-therapie ondersteunt dit doordat gedrag minder afhankelijk wordt van:

• motivatie
• succeservaringen
• externe controle

En meer wordt verbonden aan:

• waarden
• bereidheid
• flexibiliteit

Dit vergroot de kans dat leefstijlgedrag standhoudt, ook na afloop van het GLI-traject.

Integratie zonder het GLI-protocol te verlaten

ACT-therapie vraagt geen aparte module binnen de GLI. Het kan geïntegreerd worden in bestaande onderdelen zoals:

• intakegesprekken
• groepsbijeenkomsten
• terugvalpreventie
• individuele coaching

Het fungeert als onderliggend gedragskader dat de effectiviteit van bestaande interventies versterkt.

ACT kan wel worden geïntegreerd in modules binnen de GLI. In opracht van www.expertleefstijlgedrag.nl heeft de ACT & Leefstijl Academy enkele modules voor CooL en SLIMMER ontwikkeld en ACT-wise toegepast. Tevens is er een e-learning module ACT in Groepen beschikbaar.

Samenvattend

De Gecombineerde Leefstijlinterventie vraagt om meer dan kennisoverdracht. Gedragsverandering in de praktijk wordt beïnvloed door gedachten, emoties en context. ACT-therapie biedt een evidence-based en mensgericht kader om deze processen te begeleiden. Door psychologische flexibiliteit centraal te stellen, wordt de GLI versterkt in haar kern: duurzame leefstijlverandering.

Over ACT & Leefstijl

Acceptance & Commitment Therapy (ACT) speelt een steeds belangrijkere rol binnen leefstijl en gezondheid, omdat duurzame gedragsverandering vraagt om het omgaan met weerstand, stress en terugval. ACT-therapie richt zich op het vergroten van psychologische flexibiliteit, waardoor gezond gedrag mogelijk blijft, ook wanneer omstandigheden niet ideaal zijn. De ACT & Leefstijl Academy verzorgt erkende beroepsopleidingen en nascholing op het snijvlak van ACT-therapie en leefstijl voor professionals zoals leefstijlcoaches, diëtisten, verpleegkundigen, praktijkondersteuners, fysiotherapeuten, gewichtsconsulenten en andere zorg- en welzijnsprofessionals.